Urban Design - Public Space - Strategic Planning - Mobility

2012 »

Stedenbouwkundig duurzaamheids kompas

Intern onderzoek naar een processturend evaluatie-instrument voor de integrale duurzaamheid van complexe ruimtelijke projecten


Projet de recherche pour un instrument d’évaluation pour le durabilité intégral des projets spatiales complexes


Internal research on an evaluation tool for the integral sustainability of complex spatial projects


Stedenbouw betekent niet alleen complexe ruimtelijke projecten ontwerpen en vorm geven, maar ook op heel complexe en diverse vragen een duurzaam antwoord geven. Duurzaamheid betekent voor BUUR veel meer dan het ecologisch verhaal waar de term dikwijls toe verengd wordt. Het houdt voor ons in dat er gewerkt moet worden op twee elkaar versterkende dimensies: enerzijds streven we een project na dat een zo positief mogelijke impact heeft op zijn omgeving – het milieu, de samenleving en de economie. Indien een project goed scoort op deze duurzaamheidscriteria impliceert dit echter nog niet dat het ook een goed project is. Een project zal nooit succesvol zijn als we niet tegelijk het aspect kwaliteit in rekening brengen, meer bepaald op het vlak van technologie, van ruimte en van ontwikkelings- en overlegprocessen.

Om de complexiteit van duurzame stedenbouw te duiden en tegelijk beheersbaar te maken, heeft BUUR gedurende de laatste jaren een leidraad voor duurzame ontwerpprocessen ontwikkeld binnen haar eigen onderzoekscel, onder de naam ‘duurzaamheidskompas’. Het duurzaamheidskompas is een evaluatie-instrument dat een antwoord biedt aan de vraag naar een betrouwbaar en objectief kader waarbinnen alle stedenbouwkundige dimensies van duurzaamheid onder de loep worden genomen. Zo helpt het ons en onze opdrachtgevers om tijdens het complexe proces van ontwerp, ontwikkeling en realisatie de weg niet te verliezen en steeds de maximale duurzaamheid voor ogen te blijven houden.

Om deze doelstellingen te bereiken, heeft BUUR met het duurzaamheidskompas geïnvesteerd in de uitbouw van een reeks instrumenten die teammedewerkers ter beschikking hebben als leidraad en informatiebron tijdens het hele ontwerpproces. Tegelijk kan het kompas ook ingezet worden als communicatie- en evaluatietool tijdens besprekingen met verschillende betrokkenen, tijdens ontwerpworkshops of participatiemomenten, als ondersteuning bij presentaties,…

De duurzaamheidswiki is een online kennisdatabank en discussieplatform waar medewerkers van BUUR alle informatie terugvinden over de velden, thema’s, subthema’s en aspecten van stedenbouwkundige duurzaamheid. Gekoppeld aan de wiki zijn drie andere online platforms: een technische bibliotheek met uitgebreide informatie rond technische uitwerking, detaillering, materialen, juridische achtergrond e.d., een bibliotheek van internationale referentieprojecten die als inspiratie of illustratie kunnen dienen, en projectgerelateerde informatie rond duurzaamheid via een overzicht van afgeronde en lopende BUUR-projecten. Naast deze online instrumenten heeft BUUR ook een dynamische evaluatietool ontwikkeld in MS Excel, die toelaat om per project, op verschillende momenten in het proces, doelstellingen vast te leggen, prioriteiten te definiëren en de duurzaamheid te evalueren. Resultaten kunnen eenvoudig worden geëxporteerd als pdf-rapport of in een grafiek worden samengevat.

Tijdens het planningsproces begeleidt het duurzaamheidskompas de ontwikkeling van visie, plan en strategische projecten nauw op de voet. De methodologie van het duurzaamheidskompas introduceert daarbij evaluatiemomenten op verschillende momenten in het proces. Centraal staat de trialoog tussen analyse van de bestaande toestand, het vastleggen van het na te streven ambitieniveau, en de prestatie van het projectvoorstel ten opzichte daarvan. Tijdens de analysefase die aan elk ontwerp vooraf gaat, wordt met het kompas een nulmeting gedaan die duidelijk maakt waar de kwaliteiten en de gebreken van een site, stad of regio liggen. Op basis daarvan worden prioriteiten bepaald die samengevat worden in een reeks doelstellingen waaraan het te ontwerpen project een antwoord moet geven. Tijdens het ontwerp wordt regelmatig geëvalueerd of de genomen beslissingen wel degelijk een verbetering betekenen t.o.v. de beginsituatie, en of ze aan de doelstellingen voldoen. Daarbij kunnen ook verschillende opties met elkaar worden vergeleken en worden complexe beslissingen inzichtelijk en transparant.

Meer informatie: www.sustainabilitycompass.eu

 

PROJECTCODE: UUS
PERIODE: 2012 >>
PROJECTTEAM: BUUR
STATUS: in ontwerpfase

L’urbanisme dépasse le stricte cadre de la conception et de la réalisation de projets urbains complexes; il veut aussi offrir des solutions durables à une série des questions à la fois complexes et diversifiées. Le terme durabilité est souvent considéré comme un synonyme d’écologie. BUUR a une vision bien plus large du concept. Celle-ci implique une réflexion à deux niveaux qui se renforcent mutuellement. Notre ambition première est de créer des projets qui ont des effets positifs sur les alentours – l’environnement, la société et l’économie. Or, un projet qui répond à ces critères de durabilité n’est pas nécessairement un bon projet. La réussite d’un projet repose également sur la qualité, notamment en ce qui concerne la technologie, l’espace, et les processus de développement et de concertation.

Afin de pouvoir interpréter et maîtriser la complexité d’un urbanisme durable, l’unité de recherches de BUUR a rédigé un manuel de processus de conception durable, appelé ‘Compas de durabilité’. Il s’agit d’un instrument d’évaluation qui répond à la nécessité de disposer d’un cadre fiable et objectif permettant d’examiner toutes les dimensions urbanistiques du point de vue de la durabilité. Cet outil guide nos équipes et nos commanditaires tout au long du processus complexe de la conception, du développement et de la réalisation et les aide à orienter leurs démarches en fonction d’une durabilité maximale.

Pour atteindre cet objectif, BUUR a investi dans le développement et l’élaboration d’une série d’outils qui servent de fil conducteur et de source d’informations pour nos équipes. Parallèlement, le compas est utilisé comme support et outil de communication et d’évaluation à plusieurs moments-clés du processus de conception tels que la concertation avec les différents acteurs impliqués, les ateliers de conception, les réunions de participation, les présentations …

Le wiki durabilité est une base de données en ligne ainsi qu’une plateforme de discussion dans lequel les collaborateurs de BUUR trouvent toutes les informations nécessaires au sujet de la durabilité urbanistique: domaines, thèmes, sous-thèmes et aspects y relatifs. Ce wiki est connecté à trois autres plateformes en ligne: une bibliothèque technique rassemblant des informations précises sur les réalisations techniques, les détails, les matériaux, les aspects juridiques…; une bibliothèque présentant des projets de référence internationaux qui peuvent servir de source d’inspiration ou d’exemples; et des informations de projets axées sur la durabilité à travers un aperçu de tous les projets BUUR finalisés ou en cours. Parallèlement à ces instruments en ligne, BUUR a développé un outil d’évaluation dynamique créé en MS Excel qui permet à plusieurs phases du projet, de définir les objectifs, de déterminer les priorités et d’évaluer la durabilité. Les résultats peuvent facilement être convertis en rapport PDF ou représentés sous forme de graphiques.

Au cours du processus de planification, le compas de durabilité permet de suivre de près le développement de la vision, du plan et des projets stratégiques. La méthodologie du compas de durabilité introduit en outre des moments d’évaluation à différentes phases du projet. Il met l’accent sur le trialogue entre l’analyse de la situation existante, la définition de l’objectif à atteindre, et la présentation du plan de projet. Lors de la phase d’analyse précédant tout projet, le compas permet de réaliser une mesure de référence qui fait ressortir les qualités et les défauts d’un site, d’une ville ou d’une région. L’analyse permet de déterminer les priorités qui seront résumées dans une série d’objectifs auxquels le projet doit offrir une réponse. Lors de la conception, les décisions prises seront régulièrement évaluées afin de vérifier si celles-ci constituent une amélioration effective par rapport à la situation de départ ou si elles correspondent aux objectifs fixés. Les différentes options peuvent être comparées et les décisions complexes deviennent compréhensibles et transparentes.

Plus d’info: www.sustainabilitycompass.eu

 

CODE DU PROJET: USS
PERIODE: 2012 >>
ÉQUIPE: BUUR
STATUT: en phase d’élaboration

We are regularly asked to justify how sustainable our projects are. While there have been countless efforts to link sustainability and urban areas, none are particularly effective in providing a ‘holistic’ approach to sustainability.

Existing approaches are often focused on a specific problem such as buildings, products, mobility, energy or carbon emissions. They focus on fixed solutions rather than processes of innovation. They focus on delivering a ‘tech-fix’ to deal with existing problems rather than deal directly with the source of the problem. They rarely look at social impacts, the quality of space, financial processes and particularly how to initiate change.

What we found urbanists need is firstly a definition of sustainability aligned better with urban areas. Secondly, as most critical decisions are made at the beginning of a project, urbanists need to find a way to select the most sustainable option.  We found that it must not be useful for any profession or expertise interested in spatial urban problems and applicable to a wide range of complex urban conditions.  It must be easily understood by stakeholders.  It must also take a holistic approach that shares focus amongst environmental, social and financial issues.

The Sustainability Compass involves a number components.
1. Firstly a theory based on six Fields: Environment, Society, Economy, Space, Technology and Process. It involves extensive knowledge base of topics related to these six field.
2. A development process is cyclic which means that objectives are set early but refined regularly.
3. To guide the decision making process, we developed a method and a digital assessment tool.
4. Finally, to communicate decisions, we have developed an assessment diagram that synthesises the ideas during three phases: during the analysis, to define objectives and finally to evaluate the final design outcomes.

See more: www.sustainabilitycompass.eu

 

PROJECT CODE: USS
PERIOD: 2012 >>
TEAM: BUUR
STATUS: in design phase

7 images
Related.